Çocuğun Şahsiyet Binasının Mimarı Anne

Çocuğun Mimarı Anne

İnsanın en birinci ve tesirli muallimi, onun vâlidesidir. Nitekim bir atasözünde 'el-ümmü medresetün' (Anne  mekteptir /okuldur ) ifadesi meşhurdur. 

Anne, çocuğunun ruhunda kalıcı izler bırakmak suretiyle ilk ve en önemli mürebbî olarak karşımıza çıkar. Çünkü anne demek, 'ruhla  cesedin tanıştığı ilk yer' demek. Annenin ağzından dökülen her sözcük, çocuğun şahsiyet binasına konulan tuğlalar gibidir.  

Anne yüreği çocuğun eğitim gördüğü bir sınıftır. İlâhî nimet olarak şefkatin en büyük kaynağı annelere ihsan edilmiştir. Anne terbiyesinden mahrum çocukların tâlim ve terbiyesi güçleşirken, yüksek karakterli kişilerin daha ziyade sâliha annelerin yetiştirdiği çocuklar olduğu gözlemlenmektedir. Çünkü kadında analık vasfı var, erkeklerde bu özellik yok. Kadın bu ilâhî tecelligâhın güzelliğini bilmeli.

Evlât terbiyesi, eşine  hizmet ve ev işleri gibi kıymetli vazifeleri vefâkâr omuzlarına alan fedâkâr bir anne, aslında engin bir sevgiye, derin bir saygıya ve ömürlük bir teşekküre lâyıktır. Anneden alınan telkinat ve terbiye dersleri, insanın fıtratında âdeta maddî vücudunda çekirdekler hükmünde yerleşir. İstikbalde de  öğrenilen her şey  o çekirdekler üzerine bina edilir. Çocuklara yapılan  telkin, büyüdüklerinde huy, davranış ve fikir olarak tezahür eder. Vâlide, tâlim ve terbiye basamağında maya olacaksa formasyon açısından ıskalanmaması lüzumunu doğurur. Çocuğun hem biyolojik embriyosunun hem de ruhsal embriyosunun gelişiminde ehemmiyetli bir vazife görür.

Şair Seyri, bu durumu enfes ifadesi ile özetler:

"Olmalı harcı sağlam, baba evin direği                                            

 Olmalı sımsıcak gül, anne evin yüreği."

Mahrûti Bakış Açısı ile Tarihî Bir Seyir

Mahrûti Bakış Açısı ile Tarihî Bir Seyir

 "Vaktin birinde padişahın biri tebdil-i kıyafetle vezirini de yanına alarak, tebaasının nabzını yoklamak için gezintiye çıkar. Bakar ki bir evin bahçesinde ihtiyar bir kadın fidan çapalamaktadır. İhtiyar kadına selam verdikten sonar padişah;

-‘Teyzem ne yapmaktasın?’ diye sorar.

-‘Evladım görmüyor musun fidan dikmekteyim’ der  ihtiyar kadın.

Padişah:

-‘Teyzem görüyorum amma, senin yaşın ilerlemiş, kaddin bükülmüş, ölüme merdiven dayamaktasın. Meyvesini bile belki göremeyeceğin bir fidanla uğraşmaktasın.’

İhtiyar kadın alnından dökülen boncuk boncuk terleri siler ve:

-‘Evladım, şu karşıdaki meyvedar ağaçları görüyor musun? İşte o ağaçları bizden evvelkiler dikmiş biz yiyoruz. Biz de bu fidanları dikeceğiz ki bizden sonrakiler yesin.

Tebaasının içinden ihtiyar bir kadının bu sözü söylemesi padişahın çok hoşuna gider ve vezirine ‘teyzeme bir kese altın ver’ der.

İhtiyar kadın:

-‘Gördün mü evladım bizim fidan şimdiden meyve verdi.’

Padişah, bu söz üzerine de tebessüm eder ve vezirine bir kese altın daha verdirtir.

İhtiyar kadın:

-Evladım der, sen hiç gördün mü bir fidanın bir yılda iki kere semere verdiğini?

Padişah vezire bir kese altın daha verdirtecektir ki, vezir padişahın kolundan tutar:

-Aman padişahım, bu teyze biraz daha konuşursa biz geriye göynekle döneriz."J

Enaniyetin ve benmerkezciliğin kimlik olarak yansıtılmaya çalışıldığı şu asırda insanlığımız ne kadar da o teyzemizin ufkuna muhtaç. Bilinmeli ki bugünü ihmal edip değerlendirmeyenlerin yarınki dünyalarında temennî sadâlarından başka bir şey duyulmaz. Temenniyle gül bitmez. Ekilip çekirdeği çatlamayan tohum meyve vermez.

Evet Anadolu analarının bu mahrûti bakış açısı ile tarih seyredip durdu. Bir büyüğün  ifadesi ile ‘bizler bizden öncekilerin ekip biçtikleriyiz, bizden sonrakiler de bizlerin gayretlerinin semeresi, meyvesi olacaktır’. Bilinmeli ki tomurcuk derdinde olmayan ağaç, odundur.

Dünyada Mevsimsel Mutluluk Dağıtanlar!

Dünyada Mevsimsel Mutluluk Dağıtanlar

Bugün dünyanın değişik ülkelerinde uzmanlar 'mutlu insan' profili için değişik teoriler ortaya koymaktadırlar. 

Doğu ve batı endeksli teorileri incelediğimizde, doğuda mistik bir modelin ön planda olduğu ve ruh üzerindeki terapilerle temâdi bir mutluluğa yelken açması amaç edinilmiştir. 

Batı insanı ise zihinsel mutluluğu, kafa mutluluğunu sağlama noktasında bir model ortaya koyarak çeşitli kişisel gelişim modelleri ortaya çıkarmışlardır. 

Biri Kai-zen teorileri ile kâmil insan arayışında mutluluk çizgisini ortaya koyarken 'aklı' ihmal etmiş, diğeri de NLP modeli ile kişisel gelişim paradigmaları çerçevesince aklı ön planda tutup 'kalbi' ihmal etmiş ve her iki öğreti de mevsimsel reçeteler sunmaktan öte gidememişlerdir. Hâlâ geçici mutluluk prospektüsleri ile oyalanan doğu ve batı, maalesef intiharların önüne geçememekteler. 

İnsanın fabrika ayarlarındaki inanç modu aktif hale getirilmediğinden de bu üzücü hadiseler yirmi birinci yüzyılın çocuklarınca sıradanlaştırılmıştır. Oysa ki intihar, insanın kendine savaş açmasıdır. Saldırısını kendine yöneltmesiyle ortaya çıkan kişilik bozukluklarının sonucudur. Dünyada mevsimsel mutluluk dağıtanlar, kişinin kendisiyle mücadelesinden çıkacak özgüvene yatırımla, insanlara durum endikasyonları sunmaktalar. Ancak intihar,  inanç perspektifiyle kulluğun iflasıdır. 

Madde ve mânâ eğitimi adına dünya ölçeğindeki eğitim formatlarının günümüz insanına sağladığı katma değerin ihtiyaca cevap verip vermediği ortadadır. Zira kanat var şahini padişaha uçurur, kanat var akbabaları leşe uçurur.

Bireyin İştihası Konsepti

Bireyin İştihası Konsepti

Günümüzde insanlar, 150 m2 lik evlerde kendilerini asimetrik detaylarla hareketlendirilmiş    tasarımıyla 

derin ve geniş hacme sahip kompakt bir yelpaze içerisinde  adına 'yaşam ünitesi' denilen televizyon dünyasında kaybolup gitmektedir. Bunun adına yaşam ünitesi değil 'ölüm ünitesi' demek daha uygun düşer. Nitekim eskimez insanlar bu yaşama 'mezar-ı müteharrik' kavramını daha muvafık görürler.

İnsanın hayat konsantrasyonu hayata verdiği anlam değeriyle ivme kazanır. Nitekim yaşamın anlamını kaybetmek, yaşamayı kaybetmekten daha kötü bir durumdur. 

Günümüzde ev dediğimiz hânede baba yürüyen hizmetli, anne aşçı ve çocuklar da yemekhanede yemek yiyen müşteri anlayışı ile bir yaşam sürmektedir. Oysa ki mutfak ve lavabo arasında mekik dokunan bir aile yuvasından vizyoner bireylerin tevellüd etmesi muhaldir. Tüketim endüstrisinin kurbanı olan asrın insanı , bireyin iştihası  konseptini doyurmaya çalışmaktadır.

İnsanları daha da ferdîleşmeye götüren bu hayat tarzı bugün kısır döngüye dönmüş ve aileler arayışa geçmeye başlamışlardır. Unutulmamalı ki çocuklarımızda zihnî kirlenmeye medar  argümanları hayatın gayesi addettiğimiz sürece kalbin tasaffî olması mümkün hale gelmeyecektir.

Ataletin Kaynağı

Ataletin Kaynağı

21.yy. insana, Yüce Yaratıcı tarafından ihsan ve ikram edilen cevherleri kaybettirip kişiyi et ve kemik doldurulmuş bir deri çuvala indirgemiştir ki , bu ahval insanı yalnız menfaatini düşünür hâle getirmiştir.

Dünyada olmanın bir maliyeti , bir bedeli var. Unutulmamalı ki insan,  fotosentez yapmak için gönderilmemiştir dünyaya. İnsanlık medeniyetinin kâmil manada inşa projesine evde çizgili pijamayla oturarak sahip çıkamayız. 

Mânâ köklerimizden neş'et eden ve cehaletin panzehiri olan meseleleri yarı uykuyla götüremeyiz. Günümüzde atalet , yeknesaklık ve heyecan yorgunluğu insanların ufkuna nezle gibi bulaştı. 

Psikolojik bir kanser olan ataletin ikametgâhı beyindir. İnsanlar, başlarına gelen olaylardan değil, o olayları yorumlama şekillerinden atalete düşerler. Beynin ürettiği düşünce plazması açısından da, gayesi yokluk olan kişiler sınırlı düşünceye sahip oldukları için güdü ve motivasyon oluşturamazlar. Unutulmamalı ki sınırlı düşünceler , sınırlı insanlar üretir. Kendini sınırlandıranlar da sınırın ötesine düşman olurlar.

Hâl Dili...

Hal Dili

Su, girdiği kabın şeklini alır. Öğrencinin devletle olan ilk münasebetinin gerçekleştiği okul ortamında, öğrenciye idealize edeceği zeminler oluşturma mecburiyetindeyiz. Bu zemin de  kâl dili olan öğretim formatının dışına çıkılarak, hâl dili olan eğitim formatları üzerinde sergilenecek gayretlerle sonuç bulacaktır. Çünkü nesil yetiştirmede önder vazife alan 'muvazzaf öğretmenler', tâlim ve terbiyedeki nakış izlerinin, şahıslarındaki nakkaş ufkuyla dantelalandığını idrakten çıkarmamalıdır.

Gırtlak ağalı yaparak sözün tesiriyeti kesbetmez. Sesin yüksek olması birşey ifade etmez ama, sözün yüksekliği muhatap adına çok şey ifade eder. Zira ağacın yapraklarını büyüten gökgürültüsü değil yağmurlardır.

Bir buğday bir ağaç kadar sümbüllenemeyeceğinden dolayı tâlim ve terbiyede de muhatap olduğumuz evladlarımızın fıtrat ve tabiatına göre bir kelam kullanmalı ki hakiki gayeye nigehban olunabilsin. Yoksa mahsul gayeli bir toprak zemininde çekirdekleri çürütürüz de bîhaber hayatımıza devam ederiz.

Eğitimde de hâl dilidir önemli olan. Söz, söyleyenin soluğundan anlaşılır. Sarımsak kokulu nefesimizle misk kokusundan bahsediyorsak nâ-hal bir dile sahibiz demektir. Bu sebeple ruhumuza ait olmayan hiçbir sesi seslendirmeyelim, tabiatımız haline gelmeyen hiçbir sözü ifade etmeyelim ve insanın nöronlarına kadar kalıcı iz bırakmak için söylenenlerin slogandan çıkıp yaşantımıza dair aksetmesi için efor harcayalım. 

Unutulmamalı ki çocuklarımız donmamış betona benzerler, üzerlerine ne düşerse izi kalır.

Güven Bağrında Sevgi - 2

Günümüzde bedenin ihtiyaçları azami derecede giderilirken, ruhun ihtiyaçlarına cevap verilememekte. Çocuk 'güven ve güven' bağrında boy atar, 'sevgi' dalında da yetişir. Çocukla iletişimin en önemli bileşenlerinin ebeveyn tarafından zamanın akışına bırakılması ilginçtir. Zira çocukla iletişim doğumla başlar, yaş seviyesine göre kuvvetlenerek temâdi eder. Bu süreçte de anne - babanın iletişim sermayesi hep 'güven ve sevgi' parametresi ile zenginleşir. Hem aile hem okul bu iki önemli hususa ev sahipliği yaptığı sürece de teoride kalan hiç bir şey kalmayacaktır. Sorunlu ve problemli gösterilen bireylerde çözümsüzlük sebepleri de bu iki hasletin ihmalinden kaynaklanmaktadır.

Ebeveyn, sevgisine sınır koymamalı ki çocuk duygu yoksunluğu yaşamasın. Zira sevmek, sevilmenin peşin bedelidir. Günümüzde yanlış addedilen ‘çocuğa çok yüz verirsen veya çocukla çok sık birlikte olursan kendine bağımlı yaparsın’ anlayışı, maalesef ailelerde hurafe olarak devam etmektedir. Ebeveyn bilmeli ki çocuk eksik kalan sevgiyi her zaman başka yerlere arayarak doldurmasını bilir.

Kâinat hiç bir metrajında boşluk kabul etmez iken, kendisine hizmet edilen beşer dünyasında bir boşluğun kabul edilebilirliği imkansızdır. Evde sevgi görmeyen evlad, başka yerde gördüğü küçük sevgilere hemen meyleder ve onun adına 'aşk' der. İnsan kaynayan bir tencere gibidir. Kaynayınca basıç artar. Ve siz subapını açmadığınız takdirde de patlamaya müheyya kılarsınız. Bir maden olan altın, fiziki şartlarda 1064 santigrat derecede erirken, altından daha kıymetli çocuğu  da sevgi hâlesiyle yavaş yavaş eritebileceksin ki tâlim ve terbiyede muvaffak olunabilsin. İnsanda kan pompalayan bir et parçası var ve Yüce Yaratıcı ona sevgi koymuşsa, size daima 'sevgi' pompalamak düşer. Trafo gibi olmak lazım ki etrafa  enerji yayarak sevgi potaları ikâme edilsin. 

Zira günümüz depresif hastalıklara en acil reçete, kişinin kendisi dışında da seveceği kimselerin varlığını hissetirmesi olacaktır.

Veresiye Sevgi Olmaz!

İnsanoğlu , zamanımızda güven duygusu sorunu yaşamaktadır. 

Günümüzde güven duygusu yoksun beşerî münasebetler yetim bir toplum prototipini de ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle içinde bulunduğumuz zaman diliminde insanlık, çevresine 'güven' duygusu verme azmini taşımalıdır. Zira 'güvenilmek', 'sevilmekten' daha büyük iltifattır.

Kabuğumuza vurulan boyalar zamanla içimize işler. Bizler güven ve sevgi hâlesi etrafında çocuklarımızın nâzenin kabuklarına öyle dokunalım ki yürek ülkeleri duyuşsal anlamda ayrı bir enginlik kazansın.

Duyuşsal hedef dediğimiz davranış kazanımları ne zaman ki eğitim ağımızın içerisinde amaç olarak yerini aldı, işte o zaman karşılaşılan sorunlar da minimize olacaktır.

“Abbasi Halifelerinden Harun Reşid devrinde Bağdat’ta yaşamış olan ve veli olarak bilinen Behlül Dana Hazretleri, Harun Reşid’in hayatında önemli bir yer tutar.

    Bir gün Harun Reşid Behlül Dana'ya şöyle bir soru sorar:

    - Sen en çok kimi seversin ya Hazret?

    O da şöyle cevap vermiş:

    - Karnımı kim doyurursa onu severim!

    Harun Reşid bu sefer şöyle bir soru sormuş:

    - Eğer ben senin karnını doyurursam beni sevecek misin?

    Behlül Dana Hazretlerinin  cevabı da gecikmemiş;

  - Veresiye sevgi olmaz efendim! ”

Sevginin lafa değil eyleme ihtiyacı vardır. Çünkü sevgi ,histir. Karşılığında eylem ister, fedakarlık ister. Talim ve terbiye kuşağında madde ve mânâ eğitiminin temeli sevgi ise, götürü bedel usul veya veresiye anlayışıyla bir neslin yetişmesi düşünülemez.

İhale şartlarını bilerek anne-baba olan, ihale şartlarını göze alarak öğretmen olan kişilerin, öncelikli hedefi kalıcı izli sevgi hâleleri oluşturmak olacaktır. 

Güven Bağrında Sevgi-1

Güven bağrından neş'et edecek sevgi, insan fıtratına derc olunan büyük bir sermayedir. Bu sermaye insanın limbik sistemini beslemesi açısından da hayatî öneme sahiptir. Bireylerin tahrip olan limbik sistemlerinden kaynaklı insanlık dışı vahşetlerin yaşandığı günümüzde, dimağ ve yürek rezonansını sağlayacak aile terbiyesi ehemmiyet kesbetmektedir.

Güven ve sevgi, çocuğun yeterliliklerini görmesine mahal verir. Ruhsal baskı, çocukların ufkuna gölge düşürür ve  yetersizlik sendromuna girer.Yetersizliğini farketmek ise endişeyi doğurur. İçsel uyumsuzluktan fırsat bulan enerjidir kaygı. Bu nedenle ebeveyn, evde yuva hâlesi estirmeye gayret etmelidir.

Aile ortamlarında yüksek sesli bağırmalar çocuğun güven tohumlarını zedelerken, aşırı koruyucu ebeveyn yaklaşımları da kaygı derinliğini artırarak çocuğun güven debisini en aza indirmektedir. 

Unutulmamalı ki insan ruhu nihayetsiz güven duygusuna muhtaçtır.

Fikrî Yetenek

Fikrî yetenek insanoğlunun olmazsa olmazıdır. Çocukta beklenti oluşturdukça düşünme yetisini artırırsınız. Zira beklenti, etkili çekim gücüdür. Beklentileri müspete odakladığınız sürece kâinatın çekim yasasını harekete geçirirsiniz. Düşünceler manyetik sinyaller yayarken müspet odaklı kendi ruhuna ait düşünceleri de kendine doğru çeker.

Menfî düşünceler de bu çekim yasasına uygun hareket eder. Halk arasında 'korktuğum başıma geldi' sözünün kaynağı bundandır. Düşünürken neyi hayal edersen tasavvurun o cinsten olur, neyi tasavvur edersen de akıl o cinsten çalışır. Değer üretenler başarı frekansını yakalarken, endişe üretenler korku frekansının sinyaline muhatap olurlar. İnsanın alâkası nereye uzanıyorsa kudreti de o derece büyük olur. Bu çerçevede alâka duyduğunuz düşünceler, insanın kendine ait dünyasının hudutlarını da belirlemiş olacaktır. Böylece düşünceleriniz frekansınızı belirlerken, duygularınız hangi frekansta olduğunuzu bildirecektir.

Çocuklarınıza olumlu dil kalıpları ile olan yaklaşımlarınız her dâim onun fikrî yeteneğine de müspet etki edecektir. Bu bağlamda aile ortamında kullandığınız ifade ve beyanlarınızın aslında çocuklarınızın düşünce mülâhazalarına katkısının ne kadar önemli olduğuna da bir işarettir.

Anne - Baba

Aile yuvasının müstesna bir saadet meyvesi olan çocuklarımızı kusursuz bir şekilde yetiştirme arzumuz varsa, kusursuz ve faziletli bir anne baba gayreti içinde olmayı aklımızdan çıkartmamayı bilmeliyiz. Nitekim öncelikle çocuğun kalbini anne, kafasını da baba eğitir. Ağaç doğrulmadan gölgesi doğrulmaz. Bu çerçevede o saadet meyvesinin de nice meyvelere dem tutacağı mülâhazasıyla düşürmemeye çalışılmalıdır. Zira düşen her meyve, ya yem olur ya da çürüyüp gider.

İşin mebde'inde insanoğlunun, sinesi geniş şefkat âbidesi analarımızın bir beze dolaması ve sonra da dost - ahbap insanların bir beze sarmalaması arasındaki yaşam süresini düşündüğümüz vakit, iki bezin arasında ebedi saati kazanma veya kaybetme kuşağında ana-baba olmanın yükümlülüğü farklı bir derinlik kazanmaktadır. Nasıl ki araba kullanmayı öğrenerek şöför oluyorsunuz, anne-baba olma keyfiyetini de öğrenme mecburiyetindesiniz. Bu bağlamda çocukların, anne babanın sözleri ile değil sergiledikleri davranışlarıyla gelişim gösterdiğini bilmemiz gerekmektedir.

Unutulmamalı ki kulaktan dolma çocuk yetiştirme bilgileriyle donanan ailelerden, meseleleri hep kulak ardı eden bir nesil neş'et eder. 

Çocuğunuz İnatçı mı?

Çocuklar erken dönem yaş seviyesinde ebeveyn tarafından evin neşesi muamelesi görür. 2 yaşına kadar anne-babaya olan ihtiyacını hisseden çocuk , gözleri ile hep ebeveynini arar. Bu süreçte anne babanın çocuğuyla oynarken farketmediği bir durum vardır; azim ve kararlılık.

Yetişkinlerin bir oyuncağı eline alarak çocuğunun kucağında tırmanarak uzanması için çaba gösterme davranışını görmüşünüzdür. Veya yerdeki bir nesneyi çocuğun yakalayacağı bir anda yetişkinlerin ayaklarıyla iterek uzaklaştırması sahnesini. Bu davranış süreçlerinde çocuk hep dikkatini odakladığı nesneye kararlılıkla varmaya çalışır. Çocuğun fıtratına yerleştirilen bu önemli meziyet 'sebat'tır. Çocuklar sebat içinde ulaştıkları oyuncağa sahip olma becerisine gülerken , yetişkinler sadece çocuğun hareketlerine gülerler. Ebeveyn bu durumlarda kendi inadını bırakıp çocuğu zorlamamalı ve ağlattırmamalı.

Peki çocuğun sebat ahlakına sahip fıtratına anne babalar ne yapıyor ki sonradan çocuk inatçı , alıngan , saldırgan ve öfke nöbetleri geçiren bir davranış bozukluğu içine giriyor?

2 yaşından itibaren çocuk , bir taraftan ebeveynine ihtiyacını bilirken diğer taraftan da kendinin sınırlarını kavramaya çalışır. Bu süreçten itibaren evde anne babalarını çok iyi gözlemleyen çocuk , neşeli ve dingin bir ortam arar. 6 yaşına kadar yetişkinlerin birbirleriyle olan ilişkilerini gözlemleyen çocuk, ailesinin olaylar karşısında  tepkilerine de dikkat kesilir.

Güçlü otoriter ailelerin baskın kuralları ve aşırı izin verici ebeveynin davranışları çocuğun inatlaşmasına sebebiyet verir. 7-14 yaşlarında ailesine hizmet eden çocuk aynı zamanda birey olarak  kendini ispatlamaya çalışır. Benliğini hissettirmeye çalıştığı bir zaman diliminde çocuk, aşırı baskı veya aşırı serbest yaklaşımlarda inatçı bir kişiliğe bürünür. Unutmayalım ki 'inat' bir meziyet değil çocuğun ileriki zaman diliminde kalıcı hasarlar meydana getireceği bir davranış şeklidir. Zira 'karşıt gelme-karşıt olma bozuklukları' nın temeli inattan gelir. Ergenlik dönemde çığrından çıkan bu vetire önü alınmaz bir davranış bozukluklarını da ortaya çıkarabilmektedir.

Bugünün anne babaları ev içerisinde tutarlı davranış sergilemeli, kurallar çocuğun davranışındaki disiplini sağlamak için olmalı, sorunları sakince halledebilmeli , gereğinden fazla tepkisel yaklaşımlarda bulunulmamalı, azarlama yöntemiyle çocuğun kişiliğini zedelememeli , çocuğun inatla elde ettiği bir şeyi her daim 'inat' silahıyla elde edeceğini unutmamalı ve en ehemmiyetlisi de ebeveynin rol model olduğunu bilmesi elzemiyet kesbetmektedir.

Zamanında doğru adımlar atılmadığı takdirde çocuktaki 'sebat' meziyetinin 'inat' zehrine dönüşebileceği hatırdan çıkarılmamalıdır.

Çocuklarınızı 'İzah Bağımlısı' Yapmayın

Günümüzde anne babalar çocuklarına her olan biteni mantık ölçüsünde izaha kalkışmaktadırlar. Oysa ki daha gelişme çağında olan çocukların davranış dillerinin oturmasında sarfedilen izaha bağlı eylemler bazen boşluğa düşebilmektedir. Her olayın izahı olabilir ama izah edilecek şeye çocuğun hazırbulunuşluk seviyesi uygun olmayabilir. 

Her yaşanılan olayda mantık arayan çocuk izah bağımlısı haline gelmektedir. Bu sefer ebeveyn çocuklarına yaptıracakları bir davranışı mutlaka bir mantık örgülemesi halinde sunma çabasına girmektedir. Bu durumda çocuk, muhatabından yeterli izahatı almadığı takdirde olumsuz davranış dili sergilemekten geri durmayacaktır. Bu sebeple bırakın çocuklar yapılacak işleri bazen yapılması gerektiği için yapmaya çalışsınlar. 

Çocuklar seviyeleri ölçüsünde yapması gerekli olan şeylerin izahına muhatap kılınmalı. Zira bugünün ailelerinde izah bağımlısı haline gelen çocukların ileri yaş seviyelerinde sosyal ilişkilerinde ciddi kopuklukların yaşandığı aşikar. Çünkü her şeye mantık ve izah çerçevesinde bakan birey, empati yapmakta zorlanırken aşırı bencil bir kişilik bozukluğuna da da yelken açmaktadır. 

Günümüzde 'sen bunu dedin', 'o şunu demişti', 'ben şu mantıkla söylemiştim' gibi çatışma ifadeleri bireyler arasındaki uçurumu artırmakta. Bunun nedeni de erken yaşta izah bağımlısı haline getirdiğimiz çocuklarımız.

Çocuğun 'sorumluluk duygusu' kazandırılmasında etken olan okul hayatı ile ilgili izahatların 'çalışırsan devlette iş bulursun' veya 'geleceğini kurtarırsın' gibi ifadelere dayandırılması olumsuz neticeleri doğurmaktadır. Nitekim ileride mesleğine  kavuşan çocuk sorumsuz bir birey olarak da karşımıza çıkabilmektedir. 

Bu çerçevede izah bağımlısı haline gelen bir çocuk , babası öldüğünde duygusal çöküntüsünden nasıl sıyrılacaktır? Veya babası ölen bir çocuğa izah deliliği yaparken farklı bir yaraya neden olma ihtimali var mıdır? Unutmayın ki o çocuk hala izah bekliyor olacaktır...

İzah bağımlısı haline gelen çocuklar bir süre sonra dünyanın kendileri için döndüğünü sanmaya başlar.

Çocuklarınız Hazlarını Erteleyebiliyor mu?

İstem duyguları haz kaynaklıdır. Zevk duyulan eylemlerin çocuk tarafından tehiri irade ile ilintilidir. Önemli bir bileyici olan 'hazzı erteleyebilme' iradesi günümüzde üzerinde çalışılması gerekli en elzem konulardan biridir.

İçinde bulunduğu zaman dilimini ifade eden 'şimdi' anında sunulan haz kaynaklı bir davranıştan kaçınmak ciddi bir irade beyanı ister. Çocuk için bu durum hayati bir meseledir. Zira bu keyfiyette kazanılmayan davranış modelleri ileriki hayatta psikolojik sendromların da kaynağı haline gelebilmektedir. Bunun yanında güdülerini kontrolize edebilen ve muhakeme gücünü kullanabilen  bireylerin sosyal becerilerinin daha iyi olduğu, nevrotik durumlara girmediği, planlama yeteneklerinin daha güçlü olduğu,  sorunlarla başa çıkma yeteneklerinin geliştiği, okul başarılarının daha iyi olduğu ve mutlu bir hayata namzet yaşantısının devam ettiği görülmektedir.

Beklemeye tahammülü olmayan insanlarda çeşitli davranış bozuklukları görülür. Kontrolsüz davranış modelleri ile karşımıza çıkan bu tip bozukluklara günümüzde müstakil olarak üniversite kürsülerinde çözümü çabalanmaktadır.

Basit gibi görünen zevki erteleyebilme yetisi, bugünün ebeveyni için ehem arzeder. Zira çocuklardaki tırnak yeme alışkanlığından saç çekme hastalığına, kavga eğilimli davranışlardan hırs bozukluklarına ve yeme bozukluklarından kendine zarar verme hastalığına kadar her çeşit kontrolsüz hallerin sebebi 'anlık istemlerin ertelenememesidir'.

Sert kontrollü ailelerden tutun da aşırı serbest çocuk yetiştiren ailelere kadar her ortamda ıskalanan 'zevki erteleyebilme' hususu bugünün çocuklarının en büyük sorunu. Aile olarak çocuğunuzu  bu çerçevede gözlemleyerek ve gerekeni yaparak ilerisi için erken önlem almayı başarabilirsiniz.

Çocuğunuzun tabletle oynarken en güzel anını kesip tehir ettiniz mi hiç?

Bir çizgi filmin en heyecanlı yerinde şarteli indirdiğinizde çocuğunuzun tepkisine baktınız mı hiç?

Çocuğunuzun markette almaya çabaladığı bir şeyi almadığınızda tepkisi ne kadar sürüyor ölçtünüz mü hiç?

Bunun gibi davranış dilleri ebeveyn için çocuğunun tanısına yarar getirir. Çünkü çocuğun mizacıyla birlikte anne babanın tutumları ve içinde bulunduğu çevresel faktörler olumlu/olumsuz davranış türlerine sebebiyet verebilir. Yaşanılan hayatta her daim istediği şeyleri elde edemiyeceğini anlayan çocuk, kalıcı davranış bozuklukları yaşamaz. Bu sebeple aile olarak çocuğun iradesini geliştirecek 'tahammül eşiği'ni zorlayıcı davranışların seviyeye göre kazandırılması fayda sağlar. 

Çocuk üzerinde gözlem yapan ebeveynin gerekli pedagojik hamleleri yapmadan önce kendileri ile ilgili aşağıdaki durumlara cevap arayalım;

Kafeteryada otururken istediğiniz içeceği beklerken geciken isteğiniz karşısında hemen garsona bakıp durur musunuz?

Bir restorantta sipariş verdiğiniz kebap yemeği gecikince ne hissediyorsunuz?

İnternetten beğendiğiniz bir malzemeyi aldığınızda kargonun vaktinde teslim etmemesi karşısında tepkiniz ne oluyor?

Bankada sırada beklerken olumsuz durumlar karşısındaki tavrınız ne oluyor?

Evet beklemeye tahammülü olmayan ailelerin hazlarını erteleyemeyen çocukları olur.

Anne Çocuk Arasındaki Rezonans!

Sevgi mayası üzerine kurulu dünya tezgahında yanlış hamur açmaya çalışan bir toplum olduk. 'Sevgi' adlı duygunun dille ifade edildiği ve güdükleştirildiği bir aile ortamı ortaya çıkardık. Ve duygu fakiri bir neslin doğmasına sebebiyet verdik.

İnsanların ruh inşaasının harcı 'sevgi'dir. Bu sevginin külli manadaki cilvesinin mazharı annedir. Anne sevgisi bir çocuğun temelinde aldığı yüksek kapasiteli güven bağını teşekkül ettirecek bir iksirdir. Öyle ki anne sevgisine tam mazhar olmuş bir çocuk kainattaki tüm yaradılanları sevmeye de namzet olur. Ölçüsü bu olan sevgi nameli duygu günümüzde maalesef bozuk para gibi harcanan bir meta' oldu. 

'Anne sevgisi' klişilendirilecek bir duygu iklimi değildir. Anne çocuk arasındaki rezonanstır. Çocuğun fıtri kanunlara fıtratının gereğini sergilemektir. Topluma fayda eksenli entegre olabilmektir. Tüm insanlığa yüreğinin tamamında yer verebilme genişliğidir. 

Bugünün annelerinin 'Daha ne yapabilirim ki? Pazarda bir poşet bile taşıttırmadım.Saçımı süpürge ettim...' diye ifade sadedinde sergiledikleri refleks fıtrilikten uzak bir mülahazadır. Anneler vazifeleri ile kendilerine özel manada yüklenen hissiyat kaynağını birbiriyle karıştırmaktadırlar. Zira anneler, babalarda olmayan bir rezonans durumunu Yaradanın sadece onlara verdiğinden bihaberdirler.

Annenin çocukla kurduğu sevgi bağıyla ileride külli sevgilere mazhariyetin başlangıcına sebebiyet vereceğini unutmaması gerekmektedir. Günümüzde yaşanan toplumsal olayların çıkmazında da bu durum saklıdır.

Bir annenin çocuğuyla kurduğu sevgi rezonasının neresinde olduğunu gözlemleme adına ;

*Çocuğunuzun yılışık hareketleri var mı?

*Çocuğunuz saldırgan ve kavgaya meyilli mi?

*Çocuğunuzun muhakeme gücü ve kavramaları zayıf mı?

*Çocuğunuzun duygusal reaksiyonu  künt mü?

*Çocuğunuzun öğrenmeye ilgisi yetersiz mi?

*Çocuğunuz vurdumduymaz mı?

*Çocuğunuz sevgi gösterildiğinde kuşkulu mu davranıyor?

*Çocuğunuzun merak duygusu yok mu?

*Çocuğunuzun ifade ve konuşma becerileri sınırlı mı?

*Çocuğunuz okulda hep vasat seviyede mi?

*Çocuğunuz topluma hemen karışmakta zorluk çekiyor mu?

*Çocuğunuz okuldan kaçmaya meyilli mi?

*Çocuğunuz içine kapanık mı?

*Çocuğunuz insanlara karşı güvensiz mi?

sorularına verdiği cevaplar analiz için yeterlidir. Bu durumların hepsinin özü 'annenin çocuğuyla kurduğu ilişki ikliminden' kaynaklanmaktadır. Unutmayın ki babada olmayan ama anneye namzet bu duygu, başka kaynaklardan alınamamaktadır. Bir anne, çocuğunun tüm yaradılanı sevecek yürek ülkesine sahip olduğunu gözlemlediğinde vazifesini yerine getirmiş demektir.

Anne sevgisinin zenginliğini yaşayan çocuk topluma zenginlik kazandırır. Bu duygudan yoksunluk yaşayan çocuk da içtimai hayata yoksulluk taşır.

Çıkarcı Bir Çocuğun Müsebbibi Aile mi?

'İkna döneminin' formasyonuna muhatap olan günümüz aileleri, kendi 'itaat dönemleri'ne ait davranış modelleri ile çocuk eğitiminde zorlanmaktadırlar. Bu durum çocuğun kişilik gelişimine ait açıkları da giderek arttırmaktadır.

Ebeveyn, uzun metrajlı davranış değişikliklerine gebe olan eğitim formatı için kısa sürede dönütler alınan çözümlerden yana bir eylem dili kullanmakta. İkna dilinden ziyade itaat dilinin kullanıldığı bu dönemde 'Z Nesli'nden yeterli performansı da görememektedirler. Bu durumda ailenin, çocuğun nabzına göre karşılıkları olan formülleri kullanarak çözme gayretine girdiği görülmektedir. 10 yaşına kadar otoriteye göre hareket eden çocuktaki erken dönem geri bildirimler ise ailelere sadece bir yaz yağmuru mesabesinde kalmaktadır.

Ailelerin çocuklarına küçük yaşlardan itibaren alışkanlık haline getirdikleri hemen hemen her eylemlerinin  karşılığında bir ödül koymaları maalesef 'menfaat odaklı' bir neslin de doğmasına sebebiyet verdi. Davranış ahlakı oluşturamadığımız bu formasyon, içtimai hayata da sirayet ederek en büyük hastalıklardan biri haline geldi. Bugünün ailelerinin çocuklarına karşı sabır ekseninde yürüteceği pedagojik bir eğitim sürecine dayanıksızlığı, varolan neslin düşük profilde kalmasına neden oldu. Menfaat ve çıkar gayeli bir çocuk güruhu , erken yaşlarda kendini hissettirmeye başladı. Çocukların erken dönem 50 çift otoban şeklinde çalışan ruh dünyalarındaki gelgitlerinde izlenen yanlış adımlar, mucurlu yollarda seyreden bir nesli ortaya çıkardı. 

Günümüz ailelerin ileriye yönelik sonucunu çok kestiremediği yanlış davranışlarına bir kaç örnek;

* Oğlum ödevini bitirirsen seni parka götüreceğim.

* Kızım bulaşık mı yıkarsın ödev mi yapmak istersin?

* Oğlum dişlerini fırçalarsan sana bir sürprizim var.

* Kızım evde uslu durursan akşam seni istediğin yere götüreceğim.

* Oğlum bana yardım edersen yarın motora  binmene izin vereceğim.

* Kızım sınıfını geçersen tablet alacağım.

* Oğlum yemeğini yersen seni bakkala götüreceğim.

* Kızım bir öpücük verirsen elimdeki kumandayı sana vereceğim.

* Oğlum ağlamayı kesersen istediğin oyuncağı alacağım.

Evet sürekli olarak 'şunu yaparsan bunu yapacağım'a dayalı davranış dili gelecekte çocukların çıkarcı bir kimliğe bürünmesine sebebiyet verir. Bu durumda menfaat odaklı bir nesil, karşılığı bulunmayan hiç bir koşulda da yanıt vermeyecektir. Bugünün çocuklarının 'hırslı' , 'doyumsuz' , 'sinirli' , 'maymun iştahlı' , 'sebatsız' olmasının altında yatan sebep ailelerin madde odaklı davranış dilinin kullanılmış olmasındandır.

Unutmayalım ki  çocuklara davranış anlamında rüşvet vererek ve koşul sunarak değil 'ikna dili'ne ait  bir yaklaşım tarzı sergilemek elzemdir. Zira 'nokta kadar menfaat'ere itibarı olan ve 'çiğnenmeye mahkum' bir neslin vebalini topyekün üstlenmiş oluruz.

'Çocuk Eğitimi' Seferberliği

Her iklimin meyvesi farklıdır. Bu açıdan insanlık, yaşadığımız asrın çetin ikliminde meyveye dem tutacak zeminler aramakta. Bu zeminin de bireysel çabalarla oluşturulacağı hususu günümüzde zayıf gözükmektedir. Nitekim aile ortamında steril bir hayat planı kurgulayan ebeveyn, içtimai hayatta karşılaşılan sorunlar açısından pek yeterli mukavemet sergileyememektedir. Onun için toplum, insanlığın imar ve inşaası için konsorsiyum halinde, gayrette birlik platformları oluşturma mecburiyetini taşımalıdır. 

Topyekün cemiyet olarak milli ve manevi değerler üzerine inşa edilecek bir formasyon, ülke intibahına da vesile olacaktır. 

Deniz kenarına ev yapan adam, çok dalga görür.Günümüzde mahiyetimize ait değer surlarının yıkıldığı hayat denizinde evladlarımız sert dalgaların muhatabı oldular.Bugünün eracifini yaşayan toplumda erozyona uğrayan çocuklarımızın onca pislik addedilen bir hayatın içerisinden saf bir süt gibi ortaya çıkartma gayreti ve cehdi günümüz yetişkinlerin vazifesi olsa gerek.Sineleri analar gibi coşmuş anadolu insanlarının ruh ve mana köklerinden nebean eden bu eğitim ufku ile de tertemiz bir neslin geleceği malumdur.

Başlangıcınızdaki mayanız üzerine sonuçlar tecelli edeceğinden, ufkunuzu da size ait olana tevcih etmek mecburiyetindesiniz.

14-17 Yaşındaki Gençlerin Gözünden Ebeveyn Olmak!

Aşağıdaki ifadeler 14-17 yaş aralığındaki lise öğrencilerinin 'kendi yaşlarındaki bir çocuğa nasıl ebeveyn olurdunuz?' sorusuna verdikleri cevaplardır.

"17 yaşında bir kızım olsaydı, onun kişiliğinin oturması için çaba sarfederdim."

"Ona yumuşak davranırdım ki her sıkıntısını ve dertlerini bana anlatsın."

"Onu başarısızlıkları ile suçlamazdım.

"17 yaşında bir oğlum olsaydı iyi bir aile terbiyesi aldırmak için çabalardım."

"Ergenlik döneminin verdiği sinir ve stresten en az şekilde etkilenmesi için yardım edip üzerine gitmezdim."

"Her zaman karşısında değil, yanında olmaya çalışırdım."

"Verdiği kararlara saygı gösterirdim."

"Hatalarını incitmeden tatlı bir dille ona bu davranışın yanlış olduğunu anlatmaya çalışırdım."

"Çocukların gelişiminde engel rolünü oynayan olmak istemezdim."

"Baskısız bir disiplin sağlamaya çalışırdım."

"Benim ona vereceğim ilk izin; insan hata yapabilir izni olurdu."

"Sorumsuz bir anne olmak istemezdim."

"Başkası gibi değil, kendine has bir yaşam stilinin olmasını isterdim."

"Hep iş diyerek çocuğumdan uzaklaşmam ve ona daha çok zaman ayırırım."

"Empati kurarak sorunlarının çözümüne katkı sağlarım."

"Evde bireylerin birbirlerine karşı saygı ve sevgisini her zaman korumasını isterim."

"Her istediğini almazdım,çünkü her istediği yerine getirilen çocuklar şımarık olmaktadır."

"Çocuğumla kaliteli vakit geçirirdim.Çünkü bu davranış ona özgüven sağlar."

"Millete hayırlı bir evlad olması için çaba gösterirdim."

"Seveceği mesleği yapması için yönlendirirdim."

"Onu dinlemeyi isterdim."

"Onun yeteneklerini keşfetmek için fırsatlar tanırdım."

"Sorumluluk bilinci kazanması için gayret gösterirdim."

"Hataları karşısında o hataların kökünü nedenini araştırırdım."

"16-17 yaşında bir genç olduğu için zaman zaman yalnız bırakırdım.Sıkboğaz davranışlardan uzak dururdum. Çünkü onun da yalnız kalmaya ihtiyacı var diye düşünürdüm."  

"Ona güvensizlik duygusu vermezdim."

"Ailevi konularda onun da görüşünü alır önemli olduğunu hissettirirdim."

"Hatalarını hiç bir zaman yüzüne vurmazdım."

...................................................................................

Farkettiniz mi şu anki anne - baba olanlar ile gelecekte ebeveyn olacak kişilerin aslında evlad yetiştirme için aynı formasyon kalıplarını istediklerini. Fark olan ise iyi bir ebeveyn olabilmek için söylenenler değil  temenni edilen hususlara karşı yaklaşım tarzları olsa gerek!  

Tost Yiyen Test Çözen Öğrenci Prototipi

Okullarda akademik başarı endeksli yaklaşım, baştan aşağıya evrensel değerler adına atılacak adımları tıkadı. Tost yiyen test çözen öğrenci prototipi eğitim yerleşkesinde yerini aldı. Bugün nicelikte başarıyı arama anlayışı, nitelikli işlerin ortaya çıkmamasına sebep teşkil etti. Bu durumu izahta, sıkıntıları birebir yaşayan eğitimcilerin ciddiye alınıp dinlenilmemesi gerçeği yatmaktadır. Zira eğitim sahasındaki öğretmenler 'bahaneler yerine çareler arayarak' pazu güçleri ile her şeye rağman efor sarfetmekteler. Sorunları biriktirmeyip çözüm üretmeye çalışan öğretmenlerin canhıraş gayretlerinin yanında, günümüzde sorunları 'dert eden' yöneticiler değil, sorunları 'dert edinen' yöneticelere ihtiyaç duyulduğu kesindir.

'Ama sistem bu' klişesinden sıyrılıp varis olduğumuz neslin ihyasında çabamızı esirgememeliyiz. Hepiniz bilirsiniz ki çocukların çalışmalarında kırılma noktası 'bıkkınlık' anı ve ötesinde seyreden 'kararsızlık' tuzağıdır. Bu durumdan çocukların çıkabilmesi için de 'sebat' , 'azim' , 'sabır' , 'kararlılık' gibi erdemlerin bilincinde olması elzemiyet kesbetmektedir. Ebeveyn evlatlarını sürü psikolojisi ile at başı giden yarış psikolojisine sokmaktan  uzak durup değerlerin yüceltilmesi için kafa yormalıdır.

Eğitim, bir milletin ruhudur. Eğitimi bir toplumdan çektiğiniz vakit ölü bir milletin serencamesini tarih sayfalarında görmeye başlarsınız. Bir ülkenin eğitim adına yaptığı fedakarlık, sahip olduğu vizyonu gerçekleştirmenin bedelini ödemektir.

Bir dert için sarfettiğiniz efor ne kadarsa neticesi de 'o kadar nitelikli' olur!

Çocuk mu Takıntılı Yoksa Ebeveyn mi Saplantılı?

Çocuk davranışlarına yetişkinlerin bakış ve tutumları değişkenlik arzetmektedir. Ebeveyn netice üzerinden bir davranış modeli izlemeyi daha kolay bulur. Çocuğun parmağını veya bir cismi sürekli ağzına götürmesi olayına aile, davranışın 'aslı'na yahut 'kök'üne inerek değil kendisine bakan yönüyle yani 'dal'larıyla çözüm üretmeyi yeğleyecektir. Büyük ihtimalle de çocuk  'bir daha elini ağzına götürürsen acı biber sürerim' itabına muhatap kalacaktır.

Olayların akışında 'takıntı' izlenimi verecek eylemleri gözlemlerken sorunun yansıyan kısmından ziyade köküne odaklanmak yerinde olacaktır. Parmağına ceza söylemi alan çocuğun zihninde yahut ruhunda varolan problemleri kaldırmış olmazsınız. Komut sistemi ile yönlendirdiğiniz çocuk her daim farklı versiyonlarla davranış bozuklukları sergileyecektir. Sizin baskıyla çözdüğünüz parmağını ağzına götürme fiilini bırakan çocuk , mahallede kavga endeksli bir olay ile karşınıza çıkabilir. Ağacın dallarına ilaç sıkarak kurumasına mani olamazsınız. Mutlaka kök damarlarına müdahele etmekte gayret sarfetmelisiniz.

Çocuk,  giysileri üzerinde duygusal bir bağ kurmuşsa siz onun 'takıntılı' durumundan şikayet edersiniz. Sizin göz zevkinize göre değil çocuğun elbisede kurduğu ilintiyi idrak etmeye çalışmak daha yerinde olacaktır.Çocuk bir oyuncağı ile duygusal bağ kurmuş olabilir. Ancak siz o oyuncağın kırılması veya parçalanması gibi durumlarda 'yenisini alırız  merak etme' repliğini kullanırsanız onu mutlu değil doyumsuz yaparsınız. Yansıyan davranışlar size göre takıntılı gelse de atladığımız husus ebeveynin saplantısıdır aslında. Çocuk böylesi davranışların neticesinde 'duyarsızlaşmaya' başlar. Bu nedenle çocuğa yeni oyuncak almaktansa kırılan oyuncağı tamir etmeye çalışma 'gayretiniz' evladınız nazarında daha değerlidir.

Çocuk, gelişim sürecini yaşarken tüm beyin fonksiyonları ve nöronları aktif haldedir. Yeni olan herşeye açık olan çocuk macera arar. Bu durum merak duygusunun sağlıklı bir şekilde gelişmesine vesile olur.Yetişkinler ise hayatını kendine göre bir yere oturtmuş ve düzeninin bozulmaması kaygısını yaşayan bir konumda hayatını idame etmeyi gaye edinir. Yetişkinler beyninin serotonin hormonundaki akışkanlıkları, sinir hücrelerinin çoğunun ölümü neticesinde eskisi gibi hareket alanı bulamamaktadır. Bu durumda yeniliğe karşı fazla yerinden oynamayan ebeveyn kendince mazaretler üretebilir. Çünkü her yenilik, içinde macera ve risk barındırır.Yetişkinler bu sürece genelde kapalıdır. 20-22 yaşlarına kadar çocuğun beyin gelişimi tamamlanma adına yol alırken aile olarak çocuğunuza deneme şansı verin. Her fırsat ve seçenek çocuğunuzun irade gelişimine ve inisiyatif almasına kaynaklık edecektir. Sizin tercihleriniz çocuğunuzun davranışlarına ket vurmakta gecikmez.

Unutmayalım ki çocuğa takıntı etiketi bastığınız her davranış size dürtüsel öfke olarak yansır ve çocuğun hırçınlaşmasına sebebiyet verirsiniz. Çocuğun istek veya sorularına karşı da çok sık 'hayır' cevabı kullanırsanız 'sınırlı' ve 'duyarsız' bir evlad modeliyle karşı karşıya kalırsınız. 'Hayır' cevapları beyinde negatif tohumlamalara makes bulur ve her 'hayır' kelimesi sizi çocuğunuzun  ruhsal kompriminden  'ayır'makta gecikme yaşatmaz.

Günümüzde çocuğu için para kazanan ebeveyn, çocuğunu parasıyla mutsuz ediyorsa saplantılı eylemlerimizin bir daha gözden geçirilmesinde fayda olsa gerek! Zira çocuğun hissiyatlarında genişliği, eylemlerinde disiplini sağlamak istiyorsak evladlarımızın şahsiyetlerini kırmaktan imtina etmeyi vazife bilmeliyiz.