Hayat Mertebesi

Hayat Mertebesi

Cansız varlıkların ifadesi olan cemâdât âlemi, bitkiler âlemi olan nebâtat âlemi ve türlü türlü hayvanat âlemi kainattaki tını ve enstrümanı ile tefekkür edildiğinde hepsinin kendilerine has bir hayat mertebelerinin olduğu görülür. Bu kapsamda nebâtat ailesinden olan bir ağacın dalından budağından bir yerinden kesseniz zerre kadar acı duymadıklarını, ızdırap çekmediklerini ve irkilmediklerini görürsünüz. Allah o ağaca o kadar minimal bir hayat mertebesi vermiş ki, ona o hayat kâfidir. Çünkü o ağaç çok acımasız işlerde istihdam edilecektir. Eğer yüksek bir hayat standardı ile serfirâz edilseydi o ağaca verilen hayat onu perişan eder, onun ızdırabı olurdu. Cemâdâtın bir üst mertebesi olan nebâtat kendini korumaktan âciz bir şekilde  hayat mertebesi bu şekilde devam ederken, nebâtat âleminin bir üst metrebesinde olan hayvanların ise kendisini koruduğunu, ancak dayısını koruyamadığını temâşa edersiniz. Kurban Bayramı geldiği zaman teyzesi, halası, torunu kesilecek, hayvanı hâlâ rahat rahat otunu yer görürsünüz. Ona da öyle bir hayat mertebesi lazım. Yaratılanların iftiharı olan insanların ise bırakın kendilerini veya yakınlarını, ozon tabakası delinince canı sıkılır, balinalar deniz kıyısınına vurmuş olsa keyfi kaçar. Deniz dibinden uzayın derinliklerine kadar hassasiyeti olan insanoğlunun koordinatlarının nerelere kadar vüsatli olduğunu idrak edebilmek hayat mertebesinin de câmiyyetini gösterir. Allah insana münasip bir hayat tarzını, ona müsait bir fıtratı bu küllilikte bahşetmiş.

Hayvanlar her şeyi bilerek sanki başka bir âlemde terbiyeye ve tekâmüle mazhar olmuş gibi dünyaya gelirlerken, insan öğrenme istidadıyla ve terbiyeye aç bir şekilde dünyaya geliyor. Âleme tefekkür nazarıyla bakarsanız bir ördek yavrusu yumurtadan çıkar çıkmaz hemen suda yüzmeye başlıyor. O ördek yavrusuna sormak lazım; senin Arşimedin kim, suyun kaldırma kuvvetini nereden biliyorsun? Biz yüzmeyi öğrenme adına haftalarımızı harcıyoruz. Tavuk yumurtayı ilm-i ilâhiden öğrenerek gelmiş, biz daha menemen yapmayı burada öğreniyoruz. Bir elma ağacını düşünün, binlerce yavrusu var hepsini besliyor, biz bir çocuğun hakkından gelemiyoruz. Yüce Yaratıcı burada acziyetimizi o kadar gözümüzün önüne seriyor ki, insan talim ve terbiye ışığında mahiyetinin gereğini yaparak ahsen makamına, şeref payitahtına ulaşabisin.

Yapma isteğinizin olması, yapabilme kabiliyetinizin varlığına dalalettir. İşte bu noktada Allah'ın insana ikram ettiği kuvva ve hissiyatlarına fıtrî bir kayıt koymayıp serbest bırakmasının nedeni, insanın yetenek ve kabiliyetlerini terakki ettirerek inkişaf etmesine vâbeste olması hasebiyledir. Bu adeseden nazara alındığında insana verilen bu nihayetsiz istidad, insanın mükerrem bir varlık olmasından kaynaklanmaktadır.

Çocuklarınıza baştan aşağıya değişik kabiliyet  ve yeteneklere gebe bir birey olarak en son ne zaman baktınız? Nihayetsiz istidatları içinde barındıran çocuğunuzun başını okşarken bir daha düşünün..!

İnsan Mahiyetinin Külliliği

İnsan Mahiyetinin Külliliği

İnsan mahiyeti itibari ile kâinatın özü ve özetidir. Kainatta ne varsa insanda da o vardır. Kâinat mükemmele hamile kılınmış ve bahşedilen donanımla insan kainata serpilmiş mükemmelliklerin tecemmû ettiği bir varlık olmuş. Allah, insanı mükerremiyyet  arşında yaratması hasebiyle de 'Eşref-i Mahlukat', 'Halife-i Rûy-i Zemin', 'Ahsen-i Takvim' unvanlarını insan için takarak bir değer atfetmiş. Bu iltifata namzet bir insan ile diğer bütün canlıları yetenekleri ile birlikte koyup terazide tartsanız insan ağır gelir, tartar diğerlerini. Bu tartma maddeten değil mahiyeti itibari ile ve  değer noktasındadır. Çünkü insanda câmiiyet  özelliği vardır. Fakat diğer canlılarda câmiiyet hususiyeti yoktur. Diğer mahlukatın özellikleri hudutludur sınırlıdır, yani hayat standartları bellidir. Allah insana öyle bir donanım vermiş ki terakkiye nigehban. İnsanın aklı, fikri, düşüncesi yani bütün âzâları câmi. İnsan, kendisine nimet olarak verilen aklı ile bütün kâinatı tartabilmektedir.

Hayvanat alemini tarassut ettiğinizde ise balık sadece bir tek şeyi yapıyor. Balık, asırlardır insanın salladığı oltayı tanıyamıyor. Aslanlar hala kebap yapmayı bilememekte ve eti kanlı bir şekilde yemeye devam etmektedirler. Yani medeniyet nokta-i nazarıyla hayvanat âleminde  bir milim ilerleme yok. Dünyada yaratılan ilk inek  ne ise şimdi de aynı. Sığıra verilecek bir tutam ot, hakikatını ifade etmeye yeterli olmakla birlikte insanoğlunun içsel alemi, ruhsal donanımı ve aklî melekeleri muvacehesince hakikat nokta-i nazarı farklı bir perspektif kazanmaktadır. Bu çerçevede mükerrem olan insana baktığınızda Yüce Yaratıcının kudretinin kemâlinin tezahüratını gözlemlemektesiniz. İlk insan taşı yontamıyordu, şimdi uzay gemisine biniyor.

Yüce Yaratıcı tarafından verilen ihsanlar ve ikramlar mahlukattaki mahiyet farklılıklarını oluşturuyor. Bir adamın omzundaki apolet çerçevesi ile 2 yıldız insanı üsteğmen yapar,3 yıldız da yüzbaşı yapar. Yani yıldızlar adamın mahiyetini geliştirmektedir. Unutulmamalı ki insanın diğer yaratılanlar nezdindeki büyüklüğü mahiyetinin külliliği nispetindedir.

Mâhiyet-i İnsan

Mâhiyet-i İnsan

Deve dikeni yutmak kadar zor olan insan yetiştirmek, adamı çatlatır. Mâhiyetinin derinliğine vakıf bir gavvas ufkudur bu.

“Adamın biri kumsalda yürürken ayağı eski bir lambaya takılmış. Lambayı kumların içinden çıkararak;   

'Niye olmasın belki bunun içinden cin çıkar' deyip  ovalamış. Gerçekten de koca bir cin  çıkmış lambadan. Adam çok şaşırmış, cin başlamış konuşmaya;

'Tamam tamam, beni lambadan kurtardın anladık. Bu ay içinde dördüncü çıkarılışım amma yapacak birşey yok. Sadece bir dilek hakkın var unutma'.

Adam oturmuş ve bir süre düşünmüş ;

'Her zaman Hawai'ye gitmek istedim ama deniz beni çok kötü tutar, uçaktan da korkarım. Benim için bir köprü yap, böylece arabayla oraya gidebileyim' demiş.

Cin gülmüş ve;

'Bu imkansız. Bu işin lojistiğini bir düşün! Köprünün ayakları nasıl Pasifik Okyanusun'un dibine ulaşabilir? Ne kadar beton ve ne kadar çelik gerektiğini bir düşün. Sen en iyisi başka bir dilek düşün' demiş.

Adam bu sefer başka bir dilek sunmuş cine;

'Ben bu insanları hiç anlamıyorum. Kendime dost seçiyorum, çok bağlanıyorum, bir zaman sonra selamı kesiyorlar. Birini çok seviyorum, ben severken sevmez oluyor. Birine güveniyorum daha sonra beni düşman sanıyor. Kime meramımı anlatsam beni ya anlamıyor, ya da yanlış anlıyor. Bana insanları tanımanın yolunu öğret.'

Bu istek üzerine cin şöyle cevap verir;
'Köprü iki şeritli mi olsun, dört şeritli mi ? J                  

Kâmil manada insan yetiştirmek için de insanın mâhiyetinden haberdar olunmalı. İnsan, düşünme eyleminin öznesidir. İnsanın bu ayırt edici özelliği, onun varlık koşullarını da belirlemektedir. İnsanın evrendeki varlığı onun bilgi serüveni ile anlam kazanmaktadır. Bu nokta-i nazarla insanın mahiyetine de bakacak olursanız, insan bir nüsha-i câmiadır. Gören gözler için her yeşil ağacın yaprağı bir sahife ise, okumasını bilen için de her insan bir kitaptır. Ağacı çeğirdeğe hülasalayan Allah, kâinatı da insana hülasalandırmıştır. İnsanı diksen kâinat çıkar, kâinatı diksen insan çıkar yani.

Bu kadar geniş çerçevede değerlendirilmesi gereken insanın tâlim ve terbiyesinde çocuğumuzun derinliğinden bîhaber miyiz acaba? Nice yetenekleri bünyesinde barındıran evladımızı bir kaç dersin notu ile değerlendirmek yanlış olsa gerektir. Farkındalık kuşağında kaçırmamamız gereken nice süreçleri unutmayarak çocuklarımıza haksızlık etmeyelim. 

Çocuk Eğitiminde Beden Dili

Yukarıdan aşağıya sevgi, aşağıdan yukarıya saygı hâlesinde büyüteceğimiz çocuğun ruhun aynası mesabesindeki gözü ile kontağa geçerek duygu aktarımı ehemmiyet arzeder. Göz, beden dilinin fokus noktasıdır. İki karışlık bir çocuğa üstten baktığın sürece poyraz esmeye devam edecektir. Uyum fizikî davranışla başlar ve ruhen sağlamlaşarak devam eder. Çünkü her duygu kendini beden diliyle mutlaka ifade eder.

"Devir Yavuz Sultan Selim dönemidir. Yavuz' a yoldaş ve sırdaş olan nedimi Hasan Can ile birlikte Mısır seferine çıkacakları gün kayıkla Üsküdar'a geçerler. Nedendir bilinmez Sultan yoldaşına takılır:

 'Hasan Can kahvaltı yaptın mı?'

Hasan Can cevap verir:

 'Belî (evet) Sultanım!'

-Yumurta seversin değil mi?

-Belî Sultanım!

Aradan yıllar geçer. Yollar, muharebeler, insanlar, şehirler... Nihayet Mısır seferi biter, İstanbul'a gelirler. Şimdi yine sandaldadırlar. Ama bu kez yönleri Sarayburnu'nadır. Sultan ansızın Hasan Can'a döner ve :

 'Nasıl bre?' der.

Hasan Can'dan cevap ışık hızıyla gelir:

'Rafadan sultanım!” J

Birlikte düşünmek, beraber hissetmek. 'Hemhâl olmak' denilen şey bu olsa gerek.

Beden dilindeki uyum, davranışların da kalıcılığını artıracaktır. Uyum, birçok kabiliyetin yolunda bir ışıktır. Her insan sözlü veya sözsüz iletişim adına karşılıklı muhatap arar. Davranış biliminin geliştiği dönemimizde maalesef ailede ebeveyn , okulda da öğretmenler bilişim çocuklarıyla iletişimde zorlanmaktadırlar.

Günümüzde ikna döneminin çocuklarıyla etkili ve etkin iletişim kuramama yoksunluğu giderek artmaktadır. Bunun temel nedeni de bizlerin daha çok sözlü iletişim kuşağında yetişmesinden kaynaklanmaktadır. 'Ağlamayan çocuğa mama verilmez' ve 'derdini söylemeyen derman bulamaz' gibi atasözlerin bağrında yetişen bizler, beden dili ile ilgili ihtisasların mahrumiyetini yaşamaktayız. Bilinmeli ki iletişimde beden dilinin etkisi %55 iken kelimelerin kullanılış şekli %38 , sizin ne söylediğinizin oranı ise %7'den öteye gitmiyor.

Eğitim; kafayı geliştirmektir, hafızayı doldurmak değil. Fizyolojinin, mâlumat yığınlarının üzerinde baskın etkisinin hissedildiği bir süreçte, insan ruhuna tesiriyetin kesbedilebilmesi için beden dilinine çok iyi hâkim olmalı ve balınızı tenekeden değil kâseden sunmalısınız.

 Unutulmamalı ki iletişim bilgi değil, davranıştır.

Boynun Kırılmadan Boynunu Bükme

Ayakkabıyı hareket ettiren şey adımlardır. Adımlar hedeflere, hedefler de mefkure buudlu nesillere koşacaktır. İstikbale ait nesil, öyle bir yürüsün ki yürüdüğü yolda iz bıraksın. 

Hayattaki ayrıntılardır fırsata dönüşen. Onun için fırsatlara hazırlıklı bireyler yetiştirmeli ki çocuklarımızın stratejileri sağlam zemine bassın. Çocuğa 'boynun kırılmadan boynunu bükme' stratejisini öğretip, Sultan Fatih'in genç yaşta fethe müyesser kılındığını hatırlatmalı ve duruşuyla modelleme sunmalı. Motivasyonun ümit eksenli karakter tipleri ile desteklenmesi çocuğun umutlarını ziyâdeleştirecektir. 

Kaygıların dibe vurmasına mahal veren bu fikrî yetenek çalışmaları bireyde tatlı bir mefkure anlayışına da zemin hazırlayacaktır. Nitekim ağacın gayesi meyve, meyvenin de gayesi insandır. Demek ki insanın hayat kalitesinin içinde gayesin de gayesi diyebileceğimiz bir gâyet'ül-gâyât şablonu olmalı. 

Gâyet'ül-gâye

Ecdadımızın gâye-i hayalleri çocuk için ufuk olmalı ve genetik yapısından gelen coşkuyla 'başka insanların hayal edemeyeceği şeyler benim stratejim olur' anlayışına yelken açmalıdırlar. Zira İspanya zindanlarında 27 sene çile çeken İtalyan düşünür Tommaso Campanella Güneş Ülkesi'nin ütopyasını kurarken, bizim ecdadımız cihan - şümûl bir devletin nizâmını gerçek hayatta yaşamaktaydı. 

"Çiftlikten çiftliğe, yarıştan yarışa koşarak atları terbiye etmeye çalışan gezgin bir at terbiyecisi vardır. Gezgin babanın işi nedeniyle, çocuğunun orta öğretimi de kesintilere uğramıştır. Bir vakit okulda Türkçe Öğretmeni, öğrencilerinden büyüdükleri zaman ne olmak ve ne yapmak istedikleri konusunda bir kompozisyon yazmalarını ister.

Gezgin ailenin 13 yaşındaki oğlu, bütün gece oturup günün birinde at çiftliğine sahip olmayı hedeflediğini anlatan yedi sayfalık bir kompozisyon yazar. Hayalini en ince ayrıntılarıyla anlatır. Hatta hayalindeki 200 dönümlük çiftliğin krokisini de çizer. Binaların, ahırların ve koşu yollarının yerlerini gösterir. Krokiye, 200 dönümlük arazinin üzerine oturacak 1000 metrekarelik evin ayrıntılı planını da eklemeyi unutmaz. Ertesi gün hocasına sunduğu yedi sayfalık ödev, tam kalbinin sesi olur.

   Gezgin ailenin genç oğlu iki gün sonra ödevi geri alır. Kağıdın üzerinde kırmızı kalemle yazılmış kocaman bir "sıfır" ve "dersten sonra beni gör" uyarısı vardır.

   - "Neden 'sıfır' aldım?, diye merakla sorar hocasına çocuk...

   - "Bu senin yaşında bir çocuk için gerçekçi olmayan bir hayal. Paran yok. Gezginci bir aileden geliyorsun. Kaynağınız yok. At çiftliği kurmak büyük para gerektirir. Önce araziyi satın alman lazım. Damızlık hayvanlar da alman gerekiyor. Bunu başarman imkansız" der hocası ve ekler:

   - "Eğer ödevini gerçekçi hedefler belirledikten sonra yeniden yazarsan, o zaman notunu yeniden gözden geçiririm."

   Çocuk evine döner ve uzun uzun düşünür.Bir müddet sonra babasına danışır:

  Babası;

 - "Oğlum! Bu konuda kararını kendin vermelisin. Bu senin hayatın için oldukça önemli bir seçim!" der.

   Çocuk bir hafta kadar düşündükten sonra ödevini, hiçbir değişiklik yapmadan geri götürür ve şöyle der hocasına:

   - "Siz verdiğiniz notu değiştirmeyin, ben de hayallerimi!"

   O orta 2 öğrencisi bugün 200 dönümlük arazi üzerindeki 1000 metrekarelik evinde oturuyor. Yıllar önce yazdığı ödev ise, şöminenin üzerinde çerçevelenmiş olarak asılı durmaktadır.

   Kişi aslında vazgeçtiğinde üzülür, kaybettiğinde değil. Unutmamalı ki vazgeçtiğin her şeyi, başkasına hediye edersin. Tercihten kaçınan da tercihini zaten yapmış demektir. Unutulmamalı ki ertelenen hayaller ve hedefler psikolojik sıkıntıların zeminini oluşturur.

Hak Edilmemiş Değer Alan Çocuk!

Fıtrat temelli çocuk eğitimi kişilik gelişiminde ehem arzeder. Aileler ilk başta çocuklarının varlıklarından duydukları sevinci yaşarlar. Bir süre sonra yürümeye başladıkça tuvalet eğitimleri dahil her şeyleri kıyaslanmaya başlar. Okul hayatı ise artık başarının her şeyden önde olduğu bir yelpazeyi barındıracaktır ebeveyn için. Bu süreç sağlıklı bir şekilde asla devam edemeyecektir. Zira günümüz anne babaları ilk zamanlar çocuklarına salt evlatları olduğu için değer verirken yaş ilerledikçe başarılarına  değer yükleme çabasına girmektedirler.

Çocuğu olduğu gibi kabul etme ve ona mevcut istidatlarıyla  değer verme anlayışı geliştirilebilmeli. Çocukta olmayan yeteneklerin var olması için gösterilen sözlü teveccühler fıtri değildir. 'Oğlum sen var ya....', 'kızım senin yapamayacağın şey yok...' gibi coşkuya dayalı ifadelerle evladlarınıza  değer yüklemeyin. Olduğu gibi sevdiğiniz çocuğunuza kabiliyetleri çerçevesinde özgüven aşılamaya çaba sarfedin. Sun'i pohpohlamalar çocukların kişiliklerini yaralar. İleriki zamanlarda dürtüsel bozukluklara mebni davranışlar aksetmeye başlar.

Bugünün okullarında kavga eden , başarısı düşük ve sosyal ilişkilerinde sorunlar yaşayan çocuklara baktığınızda çevresi tarafından hep hak edilmemiş değer verildiğini görürsünüz. Egosu şişirilerek gelişen çocuğun toplum içerisinde hayal kırıklığı yaşaması mukadder olur.

Ebeveyn olarak çocuğunuza temas dilini geliştirin , fıtratının güzelliklerine dokunun. Böylece evladınızın keşfedilmemiş yetenekleriyle mücehhez olduğunu görme fırsatını yakalayacaksınız.

Çocukta Kötü Söz Vurdumduymazlığı

Ebeveynin çocuklar üzerinde en çok dertlendiği konulardan biri de kötü söz alışkanlığıdır. Günümüzde neredeyse çerez yerine kulanılan kem sözler tabir-i diğerle çocukların ağzında sakız gibi. 

İnsanın şe'ni insan olmaktır. İnsaniyet makamının aurası olan ahlaki çeper toplumun ayakta kalabilmesi adına ehem arzeder. Fıtri çeperin yırtılması insanlık makamının apoletini de aşağıya çeker. Beşeriyetin ali mertebesinden sufli söz ve eylemin icrası fıtraten tenakuzu barındırır. Bu çerçevede insanlığın ayakta kalabilmesinde sütun olabilecek bir hususun içtimai hayatta niçin sağlıklı işlemediği idrakten uzak sayılmaktadır.

Dış uyarıcalıların çok olduğu bir zaman diliminde çocuk gelişim dönemlerine muhatap olan bugünün aileleri tek başına yeterli olamamaktadır. Zira çocuk için öğrenilen şeylerin niteliği değil duyulanların popülaritesi pekiştireç yapmaktadır. 

Aile içinde kullanılmayan kelimeleri çocuğundan duyan ebeveynlerin dramı az değildir. Burada dikkat edilecek husus çocuğundan işittikleri kötü sözleri kişilikte etiket haline getirmeme formasyonudur. Aile ilk etapta çocuğunun ağzından çıkan kötü söze karşı kayıtsız kaldığında yanlış davranışını sıradanlaşarak kalıcı olmasına neden olur. Aile aşırı tepki verdiğinde ise çocuk, kullandığı kem sözlerin kötü olduğunu idrak edeceğine ebeveyni öfkelendiren bir davranış algısına sebep olur. Bu sürecin sonunda da kötü söz kullanımı çocuk için pekiştireç olur. Burada eylem olarak çocuğa kullandığı kötü söz ve fiilerin niçin yanlış olduğu ve insan olmanın hukuku özellikle izah edilebilmelidir. Yoksa çocuk en küçük bir kötü sözün bile yanlışlığını idrak edemeden çevresine duygusal şiddet uygulayabilir. 

Günümüz ailelerinin bile sıradanlaştırdığı kem sözler farkında olmadan gelecek neslin zihniyetini karartabilir. Toplumun erezyona uğradığı bu hususta azami hassasiyet her cihetten  gösterilebilmelidir. Zira toplum içinde zehir niteliğini taşıyan kötü söz serpintisi tüm insanlığın hayatiyetine bulaşabilir.

Sevgi ve Değerler Yoksunu Evlad Yetiştirmeyelim!

Çekirdek aile mefhumu ve eğitim modülleri çerçevesi ile değerler kazanımında açık verdik. Bu açıkları yama formüllerle atlatmaya çabaladık. Sathi kalan arayışlar eğitimimizin drobuna uymadı ve hiçbirisi de içselleştirilemedi.Evrensel insani değerler açısından verdiğimiz bu açık, çocukların neyin 'genel', neyin 'özel' olduğuna anlam verememesine neden oldu. Bu durum internet dünyasındaki çocuğun mahremiyet eğitimini de derinden etkiledi. Öyle ki toplumsal olarak yaşanılan badirelerin temelinde de bu husus vardır. Günümüzde çocukların ruh dünyalarında bulunan elmas kıymetindeki değerler ortaya çıkarılamadığından dolayı da mevcut sorunlar devam etmektedir.

Günümüzde evrensel insani değerlerin hoyratça savrulduğu bir süreçte eğitim yuvalarındaki bilgi hamallığının her şeyden ehem arzetmesi farkındalık eşiğimizin yerlerde olduğuna kanıt için yeter de artar bile. Önemli kademelerde bulunan eğitim yöneticileri her ne kadar dillerine pelesenk ettikleri önce 'eğitim' sonra 'öğretim' kısmını vurgulasalar da sözlerini 'öğretmen arkadaşlar, öğrenciler bu eğitim kurumlarından en (az)ından insan olarak çıksınlar' şeklinde  bitirdikleri de vakidir! Evet "en azından!!!" Çünkü yöneticilerin bilinçaltında başarılı çocuk akademik anlamda sarfettiği süreciyle sergilediği performansla değerlendirilmektedir. 

Aileden topluma kadar gelecek neslin kazanımında 'değerler eğitimi' üzerine gayret gösterilmez ise ictimai erozyonu dillendirmenin bir anlamı olmasa gerek. Günümüz aileleri çocuklarının  ders başarısından çok davaranış dillerinin gelişimini takip etmelerinde yarar var. Her psiko-motor ve zihinsel süreci tamamlayan çocuk başarılı olabilmekte ancak ahlaki keyfiyeti kazanamamaktadır. 

En âli mertebedeki insanın ufku, ötelere ışık tutacak kadar vüs'ati yok ise o toplum 'asi' nesillere gebe kalmış demektir.

Kişilik mi, Karakter mi?

Karakter, kişiliğin en önemli bileşeni olmakla birlikte, bireye eğitim kanalıyla şuuraltı müktesabatının imar ve inşası neticesinde kazandırılır.

Sağlıklı bir mizaç motifi ve benlik için karakter eğitimi olmazsa olmaz şarttır.Geldiğimiz şu asırda nesnel ölçümlerle insanın kişilik özellikleri ön plana çıkarılırken, evrensel insani değerleri barındıran karakter cevheri arka plana itilmiştir.Zira karakter ağaç gibidir, şan ve şeref ise o ağacın gölgesi.Bugünün insanlığı ağacın gölgesine talip olduğundan ağacın kendisini unutmuş gözükmektedir.

Bu çerçevede insanın hayatta sahip olabileceği en kıymetamiz özelliği, katakteridir. Bu değerli vasfiyete elif gibi 1(bir) derseniz, sizin hayat istikametinde karakterinize ekleyeceğiniz  'başarılar'  0(sıfır) katma değeri ile 10 kazancı getirecektir.Buna 'kabiliyetleri' eklerseniz 100, 'tecrübeleri', 'makamı', 'sevgiyi', 'saygıyı', 'maddiyatı' ve hakeza eklerseniz 1'lerin yanındaki sıfır giderek şişecektir ve değer kazanacaktır.Milyonları veya milyarları bulan kişilik özellikleri ne kadar da önemli olsa da 'karakter'i temsil eden baştaki 1(bir) rakamını çektiğiniz vakit koskoca bir 0 (sıfır) ile karşılaşmanız  vakidir.Bu açıdan karakter, insan için hayati bir öneme sahiptir.

İnsanın atılgan olması,cesur olması,özgüveni olması,imajı, girişkenliği, içe veya dışa kapanıklılığı gibi mizaca dayalı kişilik özellikleri günümüzde daha değerli görülmektedir.Oysa ki karakter dediğimiz kişinin ahlaki değerleri ve  fazilet cevherleri, insanın yaratılış keyfiyetindeki külliliği de barındırmaktadır.

Bu sebeple 'kişilik', bireyin benlik zeminindeki istidat eğilimlerinin gelişimi çerçevesinde 'insanı kendine' kazandırırken, 'karakter' ; sadakat, inanç, sevgi, adalet, basiret, ümit, aşk, metanet, sebat, merhamet, dürüstlük vb. erdemleriyle 'insanı insanlığa' kazandırır.

'Fıtrattan Mizaç ve Kişiliğe'

Mizaç, insanın kişisel kabiliyetleri ve özel eğilimlerinin adıdır.Fıtrattaki genellik, mizaca geldiğinde özel bir hususiyet kazanır.Bu özel mizaç yeteneği sayesinde Yaratıcı, dünyada farklılık deseni oluşturarak hayatı ülfet handikapından kurtarmaktadır. 

Bir aile için ne tatlı bir duygudur ki hanenin içindeki her bir çocuk ayrı bir 'alem' olarak eve taravet verir. Onsekizbin alemin yanında, evdeki küçüklü büyüklü alemleri tanımaya muhatap olan ebeveyne düşen vazife, çocuklarınızın kendine has bir tabiatının olduğunu kabullenmek olsa gerek. 

Doğuştan gelen insanın iç istekleri, huy olarak ve davranış stilleri olarak mizaç ekseninde keşfedilebilir. Temyiz yaşı da diyebileceğimiz çocukluk evresinde mizaçla ilgili tespitlerde bulunulabilirken, insanın baskın fıtri erdemleri de ortaya çıkarılmış olur.

Kişilik dediğimiz cevherin bir bileşeni olan mizaç, eğitim alanında istidatların keşfedilmesinde çok önemli bir yere sahiptir.Sağlıklı bir benlik oluşturma gayreti mizacı doğuracak, mizaç da kişiliğin meyvesi olarak toplumda yerini alacaktır.